Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy.

Wielu przedsiębiorców nie zdaje sobie sprawy, że od 2018 roku posiadanie uprawnień do obsługi niektórych urządzeń transportu bliskiego nie jest już wymagane. Nie oznacza to jednak, że może je obsługiwać dowolny pracownik.

Niniejszy komentarz poświęcony jest analizie zasad odpowiedzialności  pracowników za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Autor analizuje przesłanki odpowiedzialności takie jak: naruszenie obowiązków przez pracownika, jego wina, związek przyczynowy między zachowaniem się pracownika, w powstałą szkodę. W dalszej części wskazano na różnice w dochodzeniu zapłaty od osób wykonujących czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej, oraz dochodzeniu zapłaty od pracowników gdy szkoda została wyrządzona osobie trzeciej. Autor wskazał również na przesłanki odpowiedzialności w sytuacji złamania zakazu konkurencji.

Autor – Król Arkadiusz, źródło Wolters Kluwer

Zasadą jest, że pracownicy ponoszą odpowiedzialność za szkody wyrządzone pracodawcy. Podstawę prawną dochodzenia od pracowników zapłaty odszkodowania zawierają przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - dalej k.p. Pracownicy ponoszą odpowiedzialność zarówno za szkody wyrządzone z winy umyślnej jak i nieumyślnej. W razie wyrządzenia szkody przez pracownika pracodawca może dochodzić tylko odszkodowania pieniężnego, jednakże pracodawca może się umówić z pracownikiem, że ten przywróci stan istniejący przed wyrządzeniem szkody.

Przykład

Pracownik zatrudniony był na stanowisku obsługi wtryskarki. Na skutek niezgodnego z instrukcją użytkowania doszło do jej uszkodzenia. Uszkodzenie maszyny było następstwem nieuwagi pracownika, a więc ponosi on odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy nieumyślnej. Pracodawca wezwał pracownika do zapłaty 10.000,00 zł stanowiącego przewidywany koszt naprawy. W odpowiedzi pracownik zobowiązał się do jej naprawy (tj. przywrócenia stanu sprzed wyrządzenia szkody).

Pracownik ponosi odpowiedzialność na podstawie przepisów kodeksu pracy wówczas, gdy pracodawca wykaże przesłanki z którymi jest związany obowiązek odszkodowawczy. Należą do nich następujące okoliczności: naruszenie przez pracownika jego obowiązków, wina pracownika, szkoda oraz jej wysokość, a także normalny związek przyczynowy między zachowaniem pracownika a powstałą szkodą. Istotne jest, że pracodawca już w pozwie (nie później jednak niż w toku procesu przed wydaniem wyroku) o zapłatę powinien wykazać wszystkie wskazane powyżej okoliczności. Niewykazanie choćby jednej z nich powoduje, iż sąd oddali pozew o zapłatę, lub w najlepszym przypadku obniży wysokość dochodzonego żądania.

W praktyce zdarzało się, że pracodawcy zawierając z pracownikami umowy o pracę przewidywali np. w porozumieniach dodatkowych, że za szkodę wyrządzoną pracodawcy, pracownicy będą zobowiązani do zapłaty kary umownej. Jednakże sądy powszechnie uznają, że takie zapisy są nieważne. Potwierdził to również Sąd Najwyższy w wyroku z 8 stycznia 2008 r. (II PK 120/07; OSNP z 2009 r. Nr 3-4, poz. 40), zgodnie z którym kara umowna (przewidziana przez przepisy kodeksu cywilnego) nie może być zastrzeżona na wypadek wyrządzenia pracodawcy przez pracownika szkody wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych (art. 114 i następne k.p.).